به گزارش خبرنگار مهر، "از ما بهترون" سومین فیلم مهرداد فرید این روزها روی پرده رفته، فیلمی که شباهتی به تجربههای قبلی این کارگردان و روزنامهنگار و منتقد ندارد. "از ما بهترون" از معدود کوششهای سینمای ایران برای روایت مشکلات زندگی روزنامهنگاران است. تصویری تراژیک و گاه فانتزی از موقعیت غریب این قشر در جامعه. در این گفتگو مهرداد فرید و بایرام فضلی فیلمبردار "از ما بهترون" درباره تجربههای مشترکشان در این فیلم صحبت کردند.
* خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و هنر: از وضعیت اکران "از ما بهترون" را ضی هستید؟ چه برنامهای برای جذب مخاطب دارید؟
- مهرداد فرید کارگردان فیلم سینمایی "از ما بهترون": بله، فیلم در شرایط خوبی اکران شده و اگر در جذب مخاطب موفق نباشد به ضعف فیلم برمیگردد. هر چند شرایط اکران در سینمای ایران در حال حاضر به روز نیست. سینماها از نظر گروهبندی از فرمول قدیمی تبعیت میکنند و روشهای کهنه دیگرجواب نمیدهد.
شرایط وقتی مطلوبتر میتواند باشد که گروه بندیها به روز میشد. در حال حاضر مخاطب با اکثر سینماهای سر گروه که سرنوشت فیلمها به میزان فروش آنها، بر میگردد، قهر کرده و بیشتر ترجیح میدهد به پردیسها برود.
*البته اکران فیلم در سالن عصرجدید امتیازی برای فیلم شما است.
- هرچند باید از آقای عبدالله علیخانی صاحب سینما عصر جدید به عنوان سالن سرگروه این فیلم، تشکر کنم که ریسک کرد و این فیلم را در سینما عصر جدید پذیرفت، اما ما برای اکران "از ما بهترون" مشکلات فراوانی داشتیم. پخشکنندهها به دلیل مضمون متفاوت فیلم روی خوش به فیلم نشان نمیدادند. زیرا آنها بد جوری از قانون اینرسی (در فیزیک) پیروی میکنند. یعنی تمایل به وضع موجود در آنها شدید است.
میدانید که یکی از حوزههای عافیتخواهی و مصلحت طلبی، سینما است. وقتی اثری ساخته شده که موضوع حساس اجتماعی دارد، حتی اگر خوش ساخت و جذاب باشد، اولین افرادی که از اکران آن پرهیز میکنند، پخشکنندهها و صاحبان سالنهای سینما هستند، آنها به دنبال دردسر نیستند و بیشتر ترجیح میدهند دنبال فیلمهایی بروند که سرگرمکننده و بدون هرگونه نقد اجتماعی و سیاسی است.
*"از ما بهترون" فیلم متفاوتی است و همین میتواند باعث شود در گیشه چندان مورد توجه مخاطب عام قرار نگیرد.
- لطفا شما هم مثل سالن دارها و پخشکنندهها فکر نکنید. اگر این تفکر سنتی باقی باشد دیگر هیچ فیلم متفاوتی ساخته نخواهد شد و میشود همان که الان شده. یعنی مردم با بیشمار فیلمهای یکسان مواجه میشوند که همه از روی دست همدیگر ساخته شده.
چرا در سال 89 مردم کمتر به سینما میروند؟ دقیقا به خاطر همین آفتی است که به آن اشاره کردم. مردم دیگر از فیلمهای سخیف و آبگوشتی خسته شدهاند و نیاز به هوایی تازه دارند. "از ما بهترون" میتواند نسیمی از سوی این هوای تازه باشد. ممکن است مردم به خاطر موضوع، و نوع پرداخت به آن توجه کنند.
* احتمال نمیدهید به خاطر محتوای قصه حاشیههایی برای آن پیش بیاید؟
- بله ممکن است. البته از حاشیهها، مادامی که باعث پایین کشیدن فیلم از پرده نشود، بیمی ندارم. ممکن است این گونه حاشیهها حتی باعث رونق اکران شود. تجربه "شوکران" را فراموش نکنید. اگر روزنامهای تند رو به نقد این فیلم بپردازد، و حاشیهای برای آن به وجود آورد، ممکن است مردم را به آن کنجکاو کند.
* قبل از تماشای فیلم به نظر میرسید، شما قصد داشتید فیلمی بسازید که از نظر استقبال مخاطب رکورد بشکند. اما پس از تماشای فیلم متوجه میشویم، نخواستهاید "از ما بهترون" به هر قیمتی بفروشد.
- در حال حاضر تعیین معیار فروش سخت شده است. "طلا و مس" فیلمی بود که به نظر میرسید بعید است به فروش خوبی دست پیدا کند و حتی "چهل سالگی" نیز که به فروش نیم میلیارد تومانی رسیده، همه را متعجب کرده است. خوشبختانه این اتفاقات در سینمای ایران رخ داد و فیلمهای متفاوت از این دست مورد توجه مردم قرار گرفتهاند.
به همین دلیل نمیتوان به طور قطعی اعلام کرد که سرنوشت فروش فیلمهایی متفاوت مثل "از ما بهترون" چگونه خواهد بود. به نظر من این فیلم میتواند مورد توجه مخاطب قرار بگیرد و این در سینمای ایران ثابت شده است. فیلمهایی که بازیگران محبوب دارند، حتی اگر قصه خارج از عرفی داشته باشند، میتوانند فیلمهای موفقی باشند. البته باید تبلیغات مناسب داشته باشند. مثلا فیلم "تیغ زن" ضد قصه بود، ولی فروش خوبی داشت. از طرف دیگر "آقای هفت رنگ" که قصه متداولی داشت، فروش کمی داشت. در حالی که هر دو فیلم رضا عطاران را داشتند.
* تبلیغات خاصی برای جذب مخاطب در نظر گرفتید؟
- تیزر، بیلبورد، تراکت و آگهی در مطبوعات که به طور معمول برای هر فیلمی در نظر گرفته میشود برای این کار هم در نظر گرفته شده. البته در نظر داریم در فضاهای مجازی و شبکههای اجتماعی کار تبلیغات را دنبال کنیم و از شیوههای مدرن در تبلیغات فیلم بهره ببریم.
* موضوع این فیلم بیشتر به جریانهای سیاسی اجتماعی سال 88 برمیگردد. آیا ایده اولیه فیلم به سال گذشته برمیگردد و یا همیشه به خاطر حرفه روزنامه نگاری که پیش از این داشتهاید، دغدغه ساختن چنین فیلمی در ذهنتان بوده؟
- اواخر دهه 70 پروژه "جادوگر بلر" ایده اولیه "از ما بهترون" را به ذهن من رساند. "جادوگر بلر" یک فیلم مستندنما است که در آن چند جوان در جنگلی و در نیمه شبی دنبال یک جادوگر به نام بلر میگردند. شما در طول آن فیلم فکر میکنید آنها زیر نظر جادوگر هستند. ولی هیچ وقت با آن جادوگر مواجه نمیشوند.
آن فیلم به نوعی کلاهبرداری از مخاطب بود و بیشتر تبلیغات بیرون از فیلم باعث شد مردم آن را ببینند و از آن استقبالی بینظیر کنند. خود آن فیلم واقعاً بی سر و ته بود و هیچ ارزش هنر و فرهنگی نداشت. "جادوگر بلر" با چند هزار دلار ساخته شده بود ولی 140 میلیون دلار فروخت. صاحبان فیلم برای اولین بار از طریق اینترنت تبلیغات متفاوتی برای فیلم به راه انداخته بودند. همان زمان احساس کردم سوژه به دنبال یک جادوگر بودن، میتواند دستمایه یک فیلم جذاب پر محتوا باشد و بعد یاد فیلم "جادوگر شهر زمرد" افتادم که آن فیلم هم من را تحت تاثیر قرار داده بود.
*همان زمان فیلمنامه را نوشتید؟
سال 78 یک طرح دو صفحهای نوشتم با این موضوع که یک زن روزنامهنگار که در صفحه اجتماعی یک روزنامه مینویسد، دنبال یک رمال است و چون روزنامه او توقیف شده، این جست و جو را با کمک یکی از دوستان فیلمسازش پیگیری میکند. در واقع او به خاطر از دست دادن روزنامهاش تصمیم گرفته بود از این موضوع یک فیلم مستند بسازد.
در آن طرح فیلمساز مورد نظر میترسد و روزنامه نگار قصه را در میانه کار تنها میگذارد. میدانید که کلا فیلمسازان مصلحت طلب تر از روزنامه نگاران هستند. در همین ماجراهای سال گذشته شاهد بودید که روزنامهنگاران نسبت به فیلمسازان آسیبهای بسیار بیشتری تحمل کردند. در آن طرح شخصیت روزنامه نگار تنها میماند و ناچار بود به تنهایی به دنبال شخصیت رمال برود.
* چطور برای ساخت فیلم اول خود دنبال همین سوژه نرفتید؟
- خب در شرایط سینمای ایران فیلم اولیها باید به سمت سوژههای کم دردسرتر و راحت تر از نظر پروداکشن بروند. اصولاً اولین فیلمم را چون با هزینه شخصی ساختم، نمیتوانستم به سراغ پروداکشن پرهزینه بروم. "آرامش در میان مردگان" فیلم ارزانتر و راحتتری بود.
این پروژه پروداکشن بزرگتری داشت و من به عنوان فیلمسازی که خودش فیلمش را تهیه میکند، در آن سال پول ساختش را نداشتم. این قصه بدون وام یا سرمایه گذاری دولتی ساخته شده است. اصولا این سوژهها را مدیران عافیت طلب حمایت نمیکنند. برای همین برای کار اول مشکل به نظر میرسید.
* این طرح دو صفحهای چگونه به فیلمنامه "از ما بهترون" تبدیل شد؟
- من سال 87 نوشتن کامل فیلمنامه را شروع کردم و در سال 88 تحت تاثیر اتفاقات سیاسی روز قرار گرفتم که بر روی متن تاثیر گذاشت.
* لحنی که برای روایت انتخاب کردید فانتزی و دارای رگههای طنز است و به نظر میرسد این نوع بیان را انتخاب کردید تا از ممیزی در امان باشید.
- طنز میتواند محملی باشد تا شما حرفهای جدی بزنید. طنز تیزیهای حرفهای جدی را کند میکند. برای پرداختن به چنین موضوعاتی شما باید لحن طنز را انتخاب کنید. این فضا حتی میتواند فیلم را برای مخاطب عام قابل هضم کند. مخاطبان سینمای ایران فیلمهای جدی را کمتر تحمل میکنند این فضا به جذب مخاطب کمک میکند.
* نورپردازی، فضاسازی و نوع فیلمبرداری "از ما بهترون" باعث میشود این فضاهای توهمی برای مخاطب قابل باور شود. انتخاب اول شما برای مدیریت فیلمبرداری، آقای بایرام فضلی بود؟
- انتخاب اول و آخرم آقای فضلی است. حتی در این پروژه جدید هم با ایشان همکاری میکنم. حضور ایشان تعیین کننده است.
* استفاده از دوربین دیجیتال پیشنهاد چه کسی بود؟
- پیشنهاد از من بود. آقای فضلی همچنان دلبسته دوربینهای 35 میلیمتری هستند. البته دلایل خود را دارند.
فیلم سینمایی "از ما بهترون" با بازی رضا عطاران، الناز شاکردوست، مریم سعادت، ارژنگ امیرفضلی و... از دیروز پنجشنبه اکران عمومی شده است.
- - - - - - - - - - -
ادامه دارد